Wulven

Ligging Aan de koedijk, ten westen van de boerderij 'Het rechthuis van Wulven', binnen de gemeente Houten.

Tekening van Jan de Beijer

Ontstaan Het kasteel is rond 1296 gebouwd. In dat jaar werd het kasteel opgedragen aan Graaf Floris V.
Geschiedenis Als het kasteel in 1296 opgedragen wordt aan Floris V, dan is het in aanbouw en de opdrachtgever is Ernst van Wulven. Vermoedelijk is dit kasteel een vervanging van het 600 m zuidelijker gelegen mottekasteel 't Rondeel, dat mogelijk verwoest was of niet meer voldeed aan de eisen van de tijd. Ernst van Wulven is een zoon van Mabelia van Wulven en Boudewijn van Avezaeth.
Ook in 1345 koos Ernst partij voor de graaf van Holland, Willem IV, maar deze sneuvelt in de strijd tegen de Friezen. De bisschop van Utrecht, die dit al helemaal niet zinde, neemt dan wraak. De kasteeleigenaren die ook de kant van de graaf gekozen hadden en om vergiffenis vragen, krijgen deze ook van de bisschop. Maar Ernst weigert dit en zijn kasteel wordt aangevallen door de bisschop, ingenomen en verwoest. Ernst wordt verbannen, maar na zijn terugkeer wordt door hem het kasteel herbouwd.

Ernst heeft alleen een dochter Clementia, die getrouwd was met Herman van Lockhorst, waarmee het kasteel in die familie komt en later door vererving in de familie Van Renesse. In deze laatste familie blijft het kasteel tot 1592.
In 1592 wordt het kasteel Wulven door Johan van Renesse verkocht aan Wouter van Oudshoorn, heer van Crayestein, voor een bedrag van f 36.000. Hij laat het kasteel in het begin van de zeventiende eeuw ingrijpend moderniseren.
In 1536 wordt het kasteel door de Staten van Utrecht erkend als ridderhofstad.
In 1631 wordt het kasteel gekocht door Philibert van Tuyll van Serooskerken; in deze familie blijft het kasteel tot 1696.
In 1827 wordt het kasteel gekocht door François Jean baron De Wijkerslooth de Weerdesteyn. In de advertentie in de Utrechtsche Courant van 10 september 1827 staat over het kasteel vermeld, dat het kasteel is 'voorzien van vier behangen Benedenkamers met stookplaatsen waaronder een groote fraaije Zaal, boven mede van vier ruime, meest behangen Kamers, Kabinetje, Domestiekekamer, ruime Zolder, Keuken, Kelders en verder Commoditeiten, behalve den Toren en Geregtskamer, Stalling voor tien Paarden. Tuinmans woning, Koetshuis en Schuur, Moestuinen, Engelsch Plantsoen, Goudvischkom, en Lanen van opgaande Iepen en Essen Boomen en Hakhout; te zamen groot ongeveer 5 bunders, 96 roeden'. Door de nieuwe eigenaar wordt voor 1832 opdracht gegeven om het kasteel af te breken.
In 1832 wordt het kasteelterrein omschreven als een tuin.
In de muur van de kasteelboerderij bij het vroegere kasteelterrein bevindt zich een wapensteen uit waarschijnlijk 1743 met de wapens van Hendrik van der Graeff de Vapour en Adriana de la Borre, die in dat jaar trouwden.

Dankzij twee tekeningen van Roelant Roghman weten we hoe het kasteel er omstreeks 1640 uitzag. Op de ene tekening is het huis vanuit het noordoosten weergegeven. Links op de voorgrond staat een rechthoekig poortgebouw met een langwerpig dienstgebouw ernaast. Via een stenen brug en de zware rondbogige poortdeur bereikte men de voorburcht. Vanaf de voorburcht leidt een houten brug naar een poortje dat toegang geeft tot de binnenplaats van het kasteel.
De andere tekening, die het kasteel vanuit het zuiden toont, geeft een duidelijker beeld van de opzet. Het hoofdgebouw aan de noordwestzijde van de ommuurde binnenplaats bestaat uit een sousterrain, twee verdiepingen en een zolderruimte onder een zadeldak. Half opgenomen in het hoofdgebouw rijst aan de kant van de binnenplaats een slanke achtkante traptoren hoog op. De bovenste geleding van de toren is versierd met ronde boogjes. Het gebouw is voorzien van ramen met kruiskozijnen. De noordoosthoek van de binnenplaats wordt gemarkeerd door een toren die rondom in het water staat en door een latere aanbouw over de gracht met het binnenterrein is verbonden. Deze toren heeft lange tijd onderdak geboden aan het gerechtscollege van Wulven.
In 1997/98 is de boerderij gerestaureerd, waarbij tijdens de restauratie er een bouwhistorisch onderzoek gedaan in het voorhuis. Het kasteelterrein is nooit archeologisch onderzocht.
Bewoners 1296 Ernst van Wulven
Clementia van Wulven, getr. met Herman van Lockhorst
- 1592 familie Van Renesse
1631 Philibert van Tuyll van Serooskerken
- 1696 familie Tuyll van Serooskerken
1827 François Jean baron De Wijkerslooth de Weerdesteyn
De huidige eigenaar is de gemeente Houten
Huidige doeleinden Het kasteelterrein is nog terug te vinden als een omgracht eiland. De kasteelboerderij is in gebruik als manege en voor het organiseren van feesten.
Er zijn er plannen gemaakt voor de omgeving van de boerderij, waarbij de historische resten als ondergrond worden gebruikt. Voor het kasteelterrein is een vrij futuristisch plan gemaakt waarbij het kasteel wordt herbouwd in een houtskelet-constructie, bekleed met aluminiumplaten en glas. Op dit moment is het onduidelijk of al deze plannen ook daadwerkelijk uitgevoerd gaan worden.
Het kasteelterrein met omgrachting is een wettelijk beschermd archeologisch monument. Het kasteeleiland heeft nog het contour van de plattegrond van het kasteel zoals we dat van de historische prenten kennen. Vermoedelijk bevinden zich direct onder een dunne laag aarde met begroeiing de funderingen van het kasteel. Deze funderingen steken waarschijnlijk nog enkele tientallen centimeters boven het waterniveau van de gracht uit.
Opengesteld Het kasteelterrein is vrij toegankelijk. In het restaurant, dat zich in de boerderij bevindt, bestaat de mogelijkheid wat te gebruiken.
Foto's Foto van het toegangshek tot het vroegere kasteel Wapen van het 'Gerechthuis van Wulven', ingemetseld in de huidige boerderij Foto van het omgrachte eiland, waarop vroeger het kasteel stond Tekening van Roelant Roghman uit 1646/7
Tekening van Jan de Beijer uit 1744
Bronnen Tekst: Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht, 1995
Informatie over Wulven op de website van Oud-Houten
Afb. 1: Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht, 1995
Foto 1 t/m 3: uit eigen collectie
Afb. 2 en 3: Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht