Wiltenburg

Ligging De naam Wiltenburg komen we tegen als voormalige plaatsnaam van Utrecht. Toch berust dit waarschijnlijk op een fout, en heeft dit kasteel gestaan op de plek van het Romeinse castellum Fectio bij Bunnik.
Andere benamingen Fectio, Viltaburg, villa Vechten, curte de Vethen in Wiltenburg
Ontstaan Het kasteel moet rond 723 zijn ontstaan uit de resten van het Romeinse castellum-complex Fectio.
Geschiedenis Van oorsprong bouwden de Romeinen hier een castellum, dat ze Fectio noemden. Na het uiteenvallen van het Romeinse Rijk, verviel het castellum.

Melis Stoke schreef omstreeks 1300 in de 'Rijmkroniek van Holland': "tlant beneden Nimaghen wilen Nederzassen hiet". Een "wreet volc ende sterc" woonde hier en hun hoofdstad heette Wiltenborch. Die Nederzassen kwamen volgens Stoke rond 370 n. Chr. in opstand tegen keizer Valentinianus I maar werden verslagen. "Die Nederzassen heten nu Vriezen" en Willibrord "quam tUtrecht dat Wiltenborch hiet tevoren", schreef Stoke nog daarbij.
Johannes de Beke verhaalt in circa 1340 dat de Slaven en Wilten in 186 na Chr. de stad Antonina (dit is Utrecht, KBR) innamen en het kasteel Wiltenburg stichtten. Dit kasteel werd later door keizer Valentinianus vernield en de Friezen bedwongen. Johannes haalt ook nog de Angelsaks Beda aan. Deze schrijft in zijn Vijfde boek van de geschiedenis van Engeland, 12e hoofdstuk: "Pepyn heeft hem (Willebrord) tot eenen Bischoplyken stoel geschonken zyn doorluchtig Kasteel, 't welk onder den ouden naam van dat volk Wiltenburg, dat is de stad der Wilten, en in de gaulische taal Trajectum genoemd wierdt."

Volgens het boek "Hart van Nederland" onder redactie van J. Romijn uit 1950, kunnen we het "bekende" verhaal uit Beke's kroniek niet langer serieus nemen. "We kunnen nu nagaan uit welk een aaneenrijging van misverstanden, anachronismen en onmogelijkheden het verhaal is opgebouwd".

Er bestaan twijfels of Wiltenburg nu bevonden heeft op de plek van het castellum Fectio of het castellum Traiectum in de stad Utrecht. Afgaande op onderstaande, geef ik de voorkeeur aan Fectio:
In de archieven komen we in 723 een villa Vechten tegen, dat samen met resten van het castellum aan de Utrechtse bisschop werd geschonken.
Rond 730 komen een vermelding tegen bij de Angelsaks Beda onder de naam Viltaburg. Het was volgens hem een beroemde burcht, de naamstelling van de burcht afkomstig uit het oude taalgebruik en het was de stad van de Wilten.
Een andere vermelding is afkomstig van de missionaris/bisschop Liudger, die rond het eind van de 8e eeuw een hagiografie over Gregorius van Utrecht opstelde. Hierin gaf Liudger aan dat Utrecht met een andere naam Wiltaburg werd genoemd.

Pas veel later, in 1162, komen we dit huis tegen onder de naam "curte de Vethen in Wiltenburg". Het was toen eigendom van het O.L.V. klooster in Middelburg, dat het echter weer spoedig van de hand deed.
Later werd de curtis verwoest, maar nog tot in de 16e eeuw schijnen muurresten aanwezig te zijn geweest. De naam Wiltenburg of Borcht komen we nog tot in de 18e eeuw tegen.

In 1757 werd een boek uitgegeven van Valentyn Blondeel over de geschiedenis van Utrecht. In dat boek zegt Blondeel een uittreksel te geven van een 13e eeuws manuscript dat door domkanunnik Rudolf van Stoutenburg was geschreven, die zich op zijn beurt gebaseerd zou hebben op een, ook verloren gegaan, memorieboek van het Utrechtse domkapittel. Van Stoutenburg zou geschreven hebben dat rond 200 n. Chr. een Vorst der Vriezen een kasteel had gebouwd dat de naam Wiltenburg kreeg en het zou de oorsprong van Utrecht gaan vormen. Keizer Valentinianus veroverde het kasteel, maar de Friezen en Saksen wisten het te heroveren, waarna de Friezen het kasteel en de stad herstelden en versterkten.
In de 17e eeuwse atlas Toonneel des Aerdrycks van Willem en Joan Blaeu staat een korte beschrijving over het slot Wiltenburg en wordt de burcht op kaarten gesitueerd binnen de driehoek tussen Vechten, Wulven en Houten.

In 1870 wordt hier het fort Vechten gebouwd.
Bewoners Er zijn mij geen namen van bewoners bekend.
Huidige doeleinden Op de plaats van dit huis bevindt zich nu het fort Vechten. Niet ver daar vandaag staat een boerderij met de naan Wiltenburg.
Opengesteld Het fort is op zondag geopend van 11:00 tot 17:00 uur.
De boerderij is niet toegankelijk.
Foto's
Bronnen Tekst: Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht, 1995
Pagina over Wiltenburg op Wikipedia J. Romijn, Hart van Nederland, een boek over de stad en de provincie Utrecht, A.W. Bruna & Zoons Uitgeversmij NV te Utrecht, 1950, 504 blz.