<html> <head> <meta http-equiv="Content-Language" content="en-us"> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=windows-1252"> <meta name="GENERATOR" content="Microsoft FrontPage 4.0"> <meta name="ProgId" content="FrontPage.Editor.Document"> <title>Het kasteel te Vliet in Oudewater</title> <STYLE type="text/css"> <!-- .hilite {color:#FFFFFF;} a { color: 009300 } a:visited { color: FF0000 } a:v:hover { font-weight: bold } #H { font-family: Verdana; font-size: 10pt; font-weight: bold; color: 0000FF } #info { font-family: Verdana; font-size: 10pt } BODY { scrollbar-arrow-color: #000000; scrollbar-base-color: #ECFFFF; scrollbar-face-color: #ECFFFF; scrollbar-track-color: #ECFFFF } --> </STYLE> <SCRIPT LANGUAGE="JAVASCRIPT" TYPE="TEXT/JAVASCRIPT"> <!-- function newWindow (bookgif) { bookWindow = window.open(bookgif, "bookwin", "width=600,height=480") bookWindow.focus() } //--> </SCRIPT> </head> <body bgproperties="fixed" bgcolor="#ECFFFF"> <br> <h1>Te Vliet</h1> <p><img border="0" src="images/blauwelijn.gif" width="695" height="15"></p> <TABLE WIDTH=700 BORDER=0 CELLPADDING=0 CELLSPACING=0 height="83"> <TR VALIGN="TOP"> <td valign="top" width="160" height="21" id="H"> Ligging </TD> <TD width="540" height="21" id="info"> In het westen van Oudewater in de polder Vliet en Dijkveld, op de zuidelijke oeverwal van de Hollandsche IJssel. <br><br> <CENTER> <a href="javascript:newWindow(' fotos1/Tevliet3.htm')"> <IMG src="fotos1/Tevliet3.jpg" alt="Foto van de restanten" height="300"></a> <br><br> </CENTER> </TD> </TR> <TR VALIGN="TOP"> <TD valign="TOP" width="160" height="21" id="H"> Ontstaan </TD> <TD width="540" height="21" id="info"> Waarschijnlijk werd het kasteel gebouwd in de tweede helft van de 13e eeuw. </TD> </TR> <TR VALIGN="TOP"> <TD valign="TOP" width="160" height="21" id="H"> Geschiedenis </TD> <TD width="540" height="21" id="info"> Ter verdediging van de grens tussen Holland en Utrecht werden verschillende kastelen gebouwd. De oeverwallen langs de IJssel waren hier uitermate geschikt voor. De ligging was hoger en men had direct de beschikking over klei voor het bakken van de stenen. Langs de IJssel stonden in de 13<sup>e</sup> eeuw naast Te vliet ook de kastelen <a href="IJsselstein.htm" target="hoofd1">IJsselstein</a>, <a href="Montfoort.htm" target="hoofd1">Montfoort</a>, Haastrecht (Z-H) en de wat bescheidener kastelen <a href="Schurenburg.htm" target="hoofd1">Schurenburg</a> en <a href="Polle.htm" target="hoofd1">De Pol</a>.<br> De bouwheer van het kasteel Te Vliet is waarschijnlijk Gerrit van Woerden geweest. Hij was een broer van Herman VI van Woerden, die betrokken was bij de moord op graaf Floris V in 1296. Het kasteel zou dan in de tweede helft van de 13<sup>e</sup> eeuw gebouwd zijn en Gerrit ging zich naar zijn kasteel "van den Vliet" noemen. Hij trouwde met Ada van den Binckhorst en stierf in 1314. Het geslacht van Woerden was trouwens een vooraanstaande adellijke familie die meer kastelen in het Sticht liet bouwen.<br> <br> Er is heel weinig over het kasteel bekend. Volgens overlevering zou het de functie van tolhuis hebben gehad, om tol te heffen bij de schepen, die over de IJssel voeren. Het kasteel vererft gedurende bijna driehonderd jaar steeds van vader op zoon. Zo wordt Jan IV van Woerden van Vliet in 1562 de nieuwe eigenaar. Als hij in 1584 sterft, laat hij alleen minderjarige kinderen achter. Zijn oudste zoon Hubert wordt met het kasteel beleend, maar sterft al een jaar later in 1585. Het kasteel vererft dan op Anthonius van Woerden van Vliet, de zoon van een oudoom. Anthonius is getrouwd met Geertruida van Bronkhorst en sterft in 1596, waarna het kasteel eerst verft op zus Maria, en na haar dood in 1603, op zijn zus Emerentia. Ook Emerentia is getrouwd met een lid uit het geslacht van Bronkhorst, maar sterft twee jaar later kinderloos. Uit het geslacht Van Worden van Vliet is dan nog maar een vrouw n leven, namelijk Anna van Woerden van Vliet. Zij is een achternicht van Anthonius, Maria en Emerentia en trouwde met Andries van Bronkhorst. In 1624 sterft ook zo kinderloos, waarmee het geslacht Van Woerden van Vliet uitsterft. Het kasteel of mogelijk al een rune vererft dan op de broer van haar man: jonker Willem van Bronkhorst.<br> <br> Het kasteel is dan waarschijnlijk al in verval geraakt. Willem van Bronkhorst trouwde met Maria van Warfus en ze kregen n dochter: Maria Anna. Zij trouwde met Karel van Bourgondi en na haar sterven vererft de rune in deze familie. Hun kleinzoon Willem Karel Franois Lodewijk trouwde met Jeanne Marie de Rubempr. Het echtpaar sterft kinderloos, waarna de rune vererft op de broer van Jeanne Marie en daarmee komt het kasteel in de familie de Rubempr. De kleinzoon van Philippe Antoine de Rubempr heet Philibert Franois van Merode Montfort, vorst van Rubempr-Eversberg en is lid van de Orde van het Gulden Vlies. Zijn zoon Maximiliaan Leopold besluit in 1755 de rune te verkopen, waarmee de eeuwenlange vererven van Te Vliet eindigt.<br> De nieuwe eigenaar wordt dan Theodorus Bisdom, die zich Bisdom van Vliet gaat noemen. Tot 1923 blijft de rune in bezit van deze familie. Paulina Maria Lefvre de Montigny-Bisdom van Vliet brengt haar bezittingen, waaronder de boerderij en de rune, onder in de Stichting Bisdom van Vliet. In 1985 besluit deze Stichting afstand te doen van boerderij en rune en worden deze gekocht door de heer G. Pons.<br> <br> Hoewel het kasteel in het grensgebied tussen zijn er nauwelijks belegeringen van het kasteel bekend. Het kasteel speelde voor zover bekend ook geen rol in de Hoekse en Kabeljauwse twisten of de Gelderse oorlogen. Op de oudst bewaard gebleven afbeeldingen uit de 16<sup>e</sup> is het kasteel nog intact. En van die afbeeldinen uit ca 1515 toont ons een donjon, met daarvoor een door een muur met toren omgeven plein.<br> In 1497 krijgt Johan (III) van Woerden, heer van Vliet, Hoenkoop en Bergambacht van Filips van Bourgondi toestemming om enkele gevangen op te sluiten in Schoonhoven, Liesveld, Langerak en Oudewater, omdat hij "geen Slot noch sekere Vangenisse en heeft". Dit kan betekenen dat Te Vliet toen al een rune was, omdat het kasteel niet geschikt was om als gevangenis te dienen. Al met al is het moeilijk te achterhalen, wanneer Te Vliet een rune werd. De oudste vermelding dat het een rune is, dateert van 1636, in een boek van de hand van Gouthoven. Ook op de tekening van Roelang Roghman uit 1646 zien we een rune. Van het bezoek van stadhouder Willem III aan Te Vliet (en Oudewater (?)) is een beschrijving bewaard gebleven en daarin wordt ook gesproken van een bouwval.<br> <br> Het bewaard gebleven muurfragment is ongeveer 1,35 m dik en bestaat uit rode kloostermoppen van 30/31 x 14,4/15 x 6,6/6,9 cm en is ongeveer 9,5 m hoog. Aan de hand van het formaat kloostermoppen en het metselverband valt vast te stellen, dat dit stuk muur uit de 13<sup>e</sup> eeuw dateert. Er wordt vanuit gegaan, dat het bewaard gebleven stuk muur een deel van de noordgevel van de donjon is.<br> Aam de hand van het bewaard gebleven muurrest moet de donjon in elk geval een kelder, een begane grond en een eerste verdieping hebben gehad. Op de eerste verdieping zijn nog de restanten van een venster zichtbaar en in het midden over de gehele lengte een schoorsteenkanaal.<br> Volgens een kaart uit 1770 van Ketelaar was de rune nog volledig omgeven door een gracht. Aan twee zijden van de rune is de gracht nog bewaard gebleven. Vermoedelijk beschikte het kasteel over een voorburcht, die zich dan ten zuiden van de donjon bevond. Rond 1990 werd er bij de huidige boerderij een nieuwe veeschuur gebouwd, waarbij grote muurfragmenten in de grond gevonden werden. </TD> </TR> <TR VALIGN="TOP"> <TD valign="TOP" width="160" height="21" id="H"> Eigenaren </TD> <TD width="540" height="21" id="info"> 2e helft 13e eeuw - 1314 Gerrit (I) van Woerden/van den Vliet<br> 1314 - 1344 Gerrit (II) Gerritsz. van Vliet, getrouwd met Ada van Heukelom<br> 1344 - 1365 Gerrit (III) Gerritsz. van Vliet, getrouwd met Maria van Culenburg<br> 1365 - 1396 Jan (I) Gerritsz. van Vliet, getrouw met Agnes van Polanen-van der Lecke<br> 1396 - 1404 Gerrit (IV) Jansz. van Vliet, getrouwd met Machtelt van der Merwe<br> 1404 - 1424 Jan (II) van Woerden, heer van Vliet, getrouwd met Beatrice, bastaarddochter graaf Willem VI<br> 1424 - 1471 Gerrit (V) of Gerard van Woerden en Henrica van Naaldwijk<br> 1471 - 1532 Johan (III) van Woerden, heer van Vliet, Hoenkoop en Bergambacht, getrouwd met (1) Balich van de Boekhorst, (2) Emerantiana van Meaux<br> 1532 - 1562 Gheerloff van Woerden van Vliet, getrouwd met Zwane van Leeuwen<br> 1562 - 1584 Johan (IV) van Woerden<br> 1584 - 1585 Hubert (I) van Vliet<br> 1585 - 1596 Anthonis van Woerden van Vliet, getrouwd met Geertruyt van Bronkhorst<br> 1596 - 1603 Maria van Woerden van Vliet<br> 1603 - 1605 Emerentiana van Woerden van Vliet<br> 1605 - 1624 Anna van Woerden van Vliet, dochter van Floris van Woerden van Vliet, getrouwd met Andries van Bronckhorst<br> 1624 - 1635 Jonker Willem van Bronckhorst, getrouwd met Maria van Warfus<br> 1635 - 1636 Maria van Warfus<br> 1636 - 1642 Maria Anna van Bronkhorst, weduwe van Charles de Bourgogne<br> 1642 - 1667 Guillaume Charles Franois de Bourgogne, getrouwd met Marie Anne van den Tympel<br> 1667 - 1707 Guillaume Charles Franois Louis de Bourgogne, getrouwd met Jeanne Marie de Rubempr<br> 1707 - 1713 Philippe Antoine de Rubempr, getrouwd met Marie Anne Scholastique van den Tympel<br> 1713 - 1730 Brigitte Louise de Rubempr, princesse de Rubempr, getrouwd met Philippe Franois de Mrode<br> 1730 - 1742 Philibert Franois van Merode Montfort, vorst van Rubempr-Eversberg<br> 1742 - 1755 Maximiliaan Leopold van Merode prins van Rubempr<br> 1755 - 1777 Theodorus Bisdom van Vliet<br> 1777 - 1806 Marcellus Bisdom van Vliet<br> 1806 - 1825 Salomon Reijnders Bisdom van Vliet<br> 1825 - 1889 Mr. Otto Braet Bisdom van Vliet<br> 1889 - 1923 Paulina Maria Bisdom van Vliet<br> 1923 - 1985 Stichting Bisdom van Vliet<br> 1985 G. Pons </TD> </TR> <TR VALIGN="TOP"> <TD valign="TOP" width="160" height="21" id="H"> Huidige doeleinden </TD> <TD width="540" height="21" id="info"> Het omliggende terrein van de rune is in gebruik als weiland. </TD> </TR> <TR VALIGN="TOP"> <TD valign="TOP" width="160" height="21" id="H"> Opengesteld </TD> <TD width="540" height="21" id="info"> Het stuk muur van ongeveer 1,5 m dik, staat in een weiland en is vanaf de weg zichtbaar </TD> </TR> <TR VALIGN="TOP"> <TD valign="TOP" width="160" height="21" id="H"> Foto's </TD> <TD width="540" height="21" id="info"> <a href="javascript:newWindow(' fotos1/Tevliet1.htm')"> <IMG src="fotos1/Tevliet1.jpg" alt="Foto van de restanten van het vroegere kasteel" height="80"></a> <a href="javascript:newWindow(' fotos1/Tevliet2.htm')"> <IMG src="fotos1/Tevliet2.jpg" alt="nog een foto" height="80"></a> <a href="javascript:newWindow(' fotos1/Tevliet4.htm')"> <IMG src="fotos1/Tevliet4.jpg" alt="Tekening van Roelant Roghman in 1646/7" height="80"></a> <a href="javascript:newWindow('fotos/TeVliet5_VanWoerdenVanVliet.htm')"> <IMG src="fotos/TeVliet5_VanWoerdenVanVliet.jpg" alt="Stamboom familie Van Woerden van Vliet" height="80"></a> </TD> </TR> <TR VALIGN="TOP"> <TD valign="TOP" width="160" height="21" id="H"> Bronnen </TD> <TD width="540" height="21" id="info"> Tekst: B. Olde Meierink (redactie), Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht, Onder auspicin van de Stichting Utrechtse kastelen, Utrecht, Matrijs, 1995, 596 pag.<br> Kastelengids van Nederland, Middeleeuwen, Doriann Kransberg en Hans Mils, 1979<br> <a href="http://nl.wikipedia.org/wiki/Huis_te_Vliet_(Oudewater)" target="new"> Wikipedia</a><br> <a href="http://www.de-paula-lopes.nl/lidworden/01c2c498cc095cf07/01c2c498cd133ef01/index.html" target="new">Kwartierstaat van De Paula Lopes</a><br> <a href="http://www.gahetna.nl/collectie/archief/ead/index/eadid/3.20.23/node/c01%3A0.c02%3A1./open/c01%3A0.c02%3A1.c03%3A38." target="new">Het Nationaal archief</a><br> <a href="http://www.hogenda.nl/wp-content/plugins/hogenda-search/download_attachment.php?id=9859&type=loanroom" target="new">Repertorium op de grafelijke lenen in de Krimpenerwaard, 1220 - 1650</a><br> <a href="http://www.hogenda.nl/wp-content/plugins/hogenda-search/download_attachment.php?id=9710&type=loanroom" target="new">Lenen van de Proosdij van Oud-Munster, gelegen in de Provincie Zuid-Holland, 1239-1661</a><br> Foto 1: Peter van der Wielen<br> Foto 2 en 3: uit eigen collectie<br> Afb. 1: Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht, 1995<br> Afb. 2: eigen archief </TD> </TR> </TABLE> </body> </html> <!-- Familie Van Woerden van Vliet Gerrit IV overl. 1404 x Machtelt van der Merwe | Jan II overl. 1424 x Beatrice, b.dochter Willem VI van Holland | Geryt V overl. 1471 x Henrica van Naaldwijk | --------------------------------------------------------- Johan III Gerrit?? overl. 1532 overl. x I 1492 x Emerentia van Vorselaar Anna van de Merve?? x II Anna van der Boekhorst | ----------------------------------------------------------------------------------- Geerlof Hubrecht Gerard/Gerrit overl. 1562 overl. 1572 overl. 1554 x 1536 x x Zwane van Leeuwen Anna van Zuylen van Nijevelt NN | | | --------------------- --------------------------------------------- ---------------------------------- Jan IV Anthonius Maria Emerentia Willem Floris overl. 1584 overl. 1596 overl. 1603 overl. 1605 overl. 1563 overl. 1580 x x x x 1558 x Maria van Geertruida v. Arnout van Gijsbrecht v. Aleid van Duvenvoorde Bronkhorst IJsselstein Bronkhorst Schoten | | ---------------------------------------- ------------------ Hubert Hendrina Anna overl. 1585 (jong) overl. 1604 overl. 1624 x 1602 x Jan van Doornik Andries van | Bronkhorst Elisabeth van Doornik overl. 1620 overl. 1606 broer: Willem -->