Ter Meer

Ligging Van dit fraaie buitenhuis is niets meer terug te vinden. Het stond op de plek waar nu de Julianaweg loopt.

Oude afbeelding van de buitenplaats door J.F. Christ

Ontstaan Waarschijnlijk is Ter Meer in 1083 gebouwd door Emeritus van der Meer. De eerste vermelding van het huis dateert van 1394.
Geschiedenis Mogelijk heeft de familie van der Meer vele eeuwen op het kasteel gewoond, hoewel we dat pas met zekerheid weten als Frederik van der Meer met het kasteel in 1394 beleend wordt. Deze familie noemde zich zowel heer van Maarssen, als heer van Maarssenbroek. Nog een tijd blijft het in bezit van deze familie tot Joost van der Meer het in 1457 overdraagt aan Jacob van Amerongen. Maarssenbroek blijft nog tot 1475 in het bezit van de familie, maar gaat dan over naar Gijsbert van Heusden. In 1525 wordt het huis verkocht door de erfdochter Maria van Amerongen aan de landcommanderij van Utrecht. Het huis wordt dan bewoond door Steven van Zuylen van Nijevelt als toenmalige landcommandeur van de Duitse Orde Balije van Utrecht. Hij liet het aanmerkelijk versterken, uitbreiden en verfraaien en gaf het de naam Zuylenburg.
Steven heeft niet lang op het kasteel gewoond, want als hij in 1527 een soldaat laat doodschieten, die in zijn gracht aan het vissen was, werden diens kameraden kwaad en namen hierop wraak door het huis te overvallen en in te nemen, waarbij Steven sneuvelde of vermoord werd.

De volgende landcommandeur die met het huis beleend wordt, is Wouter van Aemstel van Mijnden. Negen jaar later overlijdt hij (1536) en wordt opgevolgd door Albert van Egmond (1538). In datzelfde jaar (1538) wordt het ook door de Staten van Utrecht erkend als Ridderhofstad. In 1546 vinden we al weer een ander eigenaar op het kasteel: Antoon van Meerten van Esschenstein, die het in 1560 opdroeg aan zijn zoon Hendrik van Abcoude van Meerten.
Hendrik heeft maar n dochter, Anna: zij wordt er in 1580 mee beleend. Maar al een jaar later draagt zij het huis over aan Hendrik van Zoudenbalch, heer van Urk. In 1596 werd het leen opgedragen aan Johan van Vladeracken, na diens dood verviel het aan Barbara van Abcoude van Meerten, die er in 1601 mee werd beleend. Volgens haar laatste wilsbeschikking komt Ter Meer in 1615 aan Johan de Cock van Opijnen, als voogd over de dochter van haar zus: Anna van Vladeracken. Nadien ontstonden er langdurige processen over het bezit van dit goed en uiteindelijk wordt overeengekomen dat Johan de Cock het in bezit houdt. In 1630 komt het huis aan Hendrik van Gent, heer van Gent en in 1671 aan Adam van Lockhorst, heer van de Lier.

Het huis, dat ook wel het Slot Te Maerssen wordt genoemd, heeft dan nog een zuiver middeleeuws karakter met twee hoektorens en gebouwen met trapgevel rond een binnenplaats. Het kasteel is dan nog omgracht. We zien dit op een tekening van Roelant Roghman.
In 1672 wordt het kasteel door de Fransen verwoest en blijft dan gedurende ongeveer 35 jaar als rune bestaan. In 1702 wordt Vincent Maximiliaan van Lockhorst met Zuylenburg beleend. Hij laat in 1710 de restanten van het kasteel opruimen en laat er een nieuw luisterrijk paleis bouwen. Het werd een huis van elf ramen breed met een balustrade en ornamentwerk: gebouwd in de Franse stijl van die tijd.

Om het paleis werd een groot park aangelegd en de naam werd weer terugveranderd in Huis ter Meer. Van dit park zijn rond 1740 door Hendrik de Leth 26 gravures gemaakt, die ons een goed beeld geven van hoe groot en fraai dit park was.
Het huis kon benaderd worden via twee oprijlanen. En deze twee lanen liepen ongeveer gelijk met de huidige Parkweg. Deze begint aan de ene kant bij de kruising waar Breedstraat en Raadhuisstraat samen komen, en aan de andere kant waar de Kerkweg en de Binnenweg samen komen. Het begin van de oprijlaan aan deze zijde wordt nog steeds gemarkeerd door twee stenen palen van het vroegere toegangshek. Deze stammen uit de 19e eeuw.

Tot 1788 blijft ter Meer in bezit van het geslacht Lockhorst, waarvan de laatste vrouwelijke afstammelinge Agneta Geertruida van Lockhorst, het in 1787 bij testament overdroeg aan haar neef Diederik van Tuyll van Serooskerken. Dit geslacht woont op ter Meer tot 1853, waarna het verkocht wordt aan mr. Evert du Marchie van Voorthuysen. Dhr. du Marchie van Voorthuysen woont tot 1868 in het huis, waarna hij het gaat verhuren. En van de huurders is luitenant-kolonel H.W.C. Reijneke van Stuwe, die van 1880 tot 1884 in het huis woont. Zijn dochter Jeanne schrijft later 2 boeken, waarin het huis Ter Meer een rol speelt. Deze twee boeken heten: 'Huize ter Aar' en 'De kinderen van Huize ter Aar'. De zoon van Evert verkoopt het huis in 1894 weer aan jhr. mr. Henrick van Weede, die Nederlands gezant bij de Paus was.

In de 19e eeuw is het huis steeds verder in verval geraakt en rond 1900 komt het in bezit van drie Maarssenaren, die maar n doel hebben en dat is het huis afbreken. Het park rond het huis was zo dicht, dat het huis, dat niet ze ver van de Vecht stond, alleen van de overkant van de Vecht zichtbaar was. De drie nieuwe eigenaren beginnen met het omzagen van de bomen, om daar in elk geval al wat aan te kunnen verdienen. Op een eikenboom en 3 kastanjebomen na, wordt het hele park gerooid. Het huis ligt er nu kaal bij en al snel zijn er gegadigden die wel een kavel willen kopen. Tot 1903 blijft het huis bewoond om daarna te worden afgebroken en de rest van het terrein te kunnen verkavelen.
Bewoners 1083 Emeritus van der Meer
1390 - ca 1418 Frederik van de Meer
ca 1418 - ca 1439 Jan van der Meer
1440 - 1457 Joost van der Meer
1457 Jacob van Amerongen
- 1525 Maria van Amerongen
1525 landcommanderij van Utrecht
1525- 1527 Steven van Zuylen van Nijevelt
1527 - 1536 Wouter van Aemstel van Mijnden
1538 - 1546 Albert van Egmond
1546 - 1560 Antoon van Meerten van Esschenstein
1560 Hendrik van Abcoude van Meerten
1580 - 1581 Anna van Abcoude van Meerten
1581 Hendrik van Zoudenbalch, heer van Urk
1596 Johan van Vladeracken
1601 Barbara van Abcoude van Meerten
1615 Johan de Cock van Opijnen, voogd over Anna van Vladeracken
1630 Hendrik, heer van Gent
1671 Adam van Lockhorst, heer van de Lier
1672 Zuylenburg verwoest
1702 Vincent Maximiliaan van Lockhorst, laat een nieuw luisterrijk paleis bouwen
- 1788 Agneta Geertruida van Lockhorst
1787 Diederik van Tuyll van Serooskerken
- 1853 geslacht Tuyll van Serooskerken
1853 - 1894 Mr. Evert du Marchie van Voorthuysen
1868 - 1880 burg. jhr. D.J.A. van Lawick Pabst tot Nijevelt (huurder)
1880 - 1884 lt. kolonel H.W.C. Reijneke van Stuwe (huurder)
1884 - 1889 jhr. J.M. van Asch van Wijck (huurder)
1894 Jhr. Mr. Henrick van Weede
1894 - 1899 mr. J.H. Kool (huurder)
1899 - 1900 mevr. Kool-Portielje (huurder)
1900 - 1901 dhr. H. de Wit en dhr. J. Spiering
1901 dhr. Kuurman
1901 N.V. Hollandse Bank
1903 afgebroken
Huidige doeleinden Van het kasteel is niets meer terug te vinden. Alleen zijn er nog twee hekpalen van het vroegere toegangshek bewaard gebleven. Men kan deze vinden bij de driesprong Parkweg - Binnenweg - Kerkweg in Maarsen-Dorp.
Opengesteld n.v.t.
Foto's Oude foto van de buitenplaats met de Vecht Oude ansichtkaart van de buitenplaats Gevonden scherven en gesp bij opgravingen Foto uit de gang van het huis met de stucfiguren Europa en America Nog een foto uit de gang
Tekening van Roelant Roghman uit 1646/7 (1e huis) Tekening van Jacob Schijnvoet uit ca 1720 (1e huis) Tekening van buitenplaats door Cornelis Pronk, 1732 (2e huis) Oude afbeelding van de tuin door Hendrik de Leth (1750)
Oude afbeelding door Hendrik de Leth (1750) Oude afbeelding van het huis door A. Rademaker ca 1720 Oude afbeelding van het huis door H. Saftleven (1650)
Vroegere theekoepel langs de Vecht Oude tekening van de buitenplaats Plattegrond van de benedenverdieping Plattegrond van de eerste verdieping
Plattegrond van de tweede verdieping Tekening van het huis door P.J. Lutgers uit 1836
Bronnen Tekst: Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht, 1995
boek: Provincie Utrecht, 1966
Orgaan van de Historische Kring van Maarssen, 1995, blz. 54-55
Orgaan van de Historische Kring van Maarssen, 1986, blz. 36
D. Dekker, Solitude, een fraai 18e eeuws buitenplaatsje aan de Vecht, In: Orgaan van de Historische Kring van Maarssen, 1979, blz. 51
Afb. 1: Orgaan van de Historische Kring van Maarssen
Foto 1 t/m 3: Orgaan van de Historische Kring van Maarssen
Foto 4 en 5: Dr. R. van Lutterveld, De buitenplaatsen aan de Vecht, Lochem, 1948
Afb. 2: Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht
Afb. 3 en 4: boek: Provincie Utrecht, 1966
Afb. 5 t/m 13: Orgaan van de Historische Kring van Maarssen
Afb. 14: P.J. Lutgers, Gezigten aan de rivier de Vecht, 1836/1979