Hamelenburg

Ligging Het kasteel Hamelenburg heeft waarschijnlijk in de polder 'de Slaagh' gestaan, tegenover 'de Grote Melm' op de oostelijke oever van de rivier de Eem, in de gemeente Hoogland. Vroeger behoorde deze polder tot de gemeente Soest.
Ontstaan Hamelenburg werd al voor 1370 gebouwd.
Geschiedenis Er bestaat niet veel duidelijkheid over de de eigendomsgeschiedenis van dit kasteel. Het was bezit van de heren van Abcoude, die in deze omgeving verschillende goederen bezaten.
De mogelijke bouwer zou Willem van Abcoude kunnen zijn, die vanaf 1380 het gerecht van Soest in leen had. In 1407 sterft Willem en zijn bezittingen komen in handen van zijn neef Jacob van Gaasbeek. Deze gaf de Karthuizers te Utrecht 'de hofsteden van Hamelenberch in der Slagt en dat goed geheten Ymminchuysen'.

Het geslacht Van Hamelenburg komt vanaf 1328 voor in Utrecht. Omdat haar oudere broer Jan, die in Langbroek woonde, reeds was overleden, verzocht Mechtelt van Hamelenberch wed. van Paeuwels van Malsen in 1460, na de dood van haar vader Jan, aan de abt van St. Paulus om beleend te worden met het goed 'te Hamelenberch'. Hieruit maken we op dat dit adellijke kasteel bewoond werd door het geslacht 'Van Hamelenburg', dat uit Amersfoort afkomstig was.
Waarschijnlijk is het kasteel door Maarten van Rossum in 1543 verwoest en daarna niet meer herbouwd.
Een andere mogelijkheid is, dat het kasteel door watersnoodrampen in de Mideeleeuwen verdwenen is.

Er is nog een derde optie over het verdwijnen van dit kasteel. Tussen 1425 en 1433 werd er strijd gevoerd om de Utrechtse bisschopszetel. Er waren twee pretendenten: Rudolf van Diepholt en Zweder van Culemborg. De oorlog woedde vooral rond Amersfoort, dat in 1427 tevergeefs werd belegerd door hertog Filips van BourgondiŽ. Na het mislukken van deze belegering liet Filips de monding van de Eem afsluiten met een drijvend, van blijden en andere belegeringswerktuigen voorzien, blokhuis. Hierdoor kon er geen schip meer in of uit varen. Vermoedelijk lag het in de bedoeling om dit blokhuis naar Amersfoort te verslepen, om een aanval uit te voeren op de Koppelpoort. Maar zover is het niet gekomen, want de Amersfoorters slaagden erin om met steen van de andere Utrechtenaren het gevaarte onbruikbaar te maken, waarna het door golfslag en zware ijsgang te gronde ging. Vermoedelijk werd bij deze militaire operatie ook het Huis Hamelenburg geslecht.

Een vroegere bewoner van de Melm meent dat in de weilanden sporen van bebouwing gevonden zijn, maar wist de plaats niet meer aan te wijzen.
Bewoners 1528 Mechtelt van Hamelenberch
familie Van Hamelenburg
Huidige doeleinden De exacte plaats van dit middeleeuwse kasteel is onbekend. Tegenover 'de Grote Melm' is de grond nu in gebruik als weiland.
Mogelijk bevinden zich onder de grond nog funderingen van het vroegere kasteel.
Opengesteld n.v.t.
Foto's
Bronnen Tekst: boek: Provincie Utrecht, 1966
Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht, 1995
H. Lšgers en M. Kruidenier, Soest, geschiedenis en architectuur, Uitgeverij Kerckebosch, Utrecht/Zeist, 2006, 336 blz.
P.J. v.d. Breemer, Het kasteel Hamelenburg, in: Van Zoys tot Soest: tijdschrift van de Historische Vereniging "Soest", nr. 4, 1986, blz. 16 - 17